Schaf de VPB af voor woningbouwcorporaties

De investeringskracht van woningcorporaties in nieuwe woningen komt steeds meer onder druk te staan door inflatie en een stijgende rente. Een roep om afschaffing van de vennootschapsbelasting lijkt steeds meer weerklank te krijgen in de nieuwe Tweede Kamer.

Volgens Karin Verdooren, directeur-bestuurder van de Amsterdamse corporatie Lieven de Key, staat het iedere week weer op de bestuurlijke agenda: waar zetten we de schaarse middelen in? “We zien dat de kosten voor bouw en onderhoud blijven oplopen, de inflatie en rente blijven stijgen, maar onze inkomsten gelijk blijven. Kort gezegd; soms moeten we de keuze maken tussen meer mensen een dak boven het hoofd bieden, of een slecht dak repareren. Allebei tegelijk lukt niet.”

De krappe beurs leidt er soms toe dat projecten worden opgeschoven. Verdooren geeft een voorbeeld: “Lieven de Key heeft relatief veel monumentale woningen die we op dit moment verduurzamen. Maar in principe hoeven we dat volgens de regels nu nog niet te doen.”

Prestatieafspraken

Net als veel andere woningcorporaties heeft Lieven de Key in de Nationale Prestatieafspraken met het Rijk toegezegd de komende tien jaar fors te investeren in nieuwbouw en verduurzaming. Aan die afspraken wil de corporatie zich houden, maar voor die investeringen moet steeds meer geleend worden. “Wij zijn de afgelopen jaren echt heel veel gaan investeren en hebben nu al veel woningen verduurzaamd. Maar onder aan de streep blijft steeds minder over. Voor de goede instandhouding van een woning komen we nu gemiddeld 48 euro per woning per maand tekort.”

De Haagse politiek heeft de corporatiesector de laatste jaren al een zetje gegeven met het afschaffen van de verhuurdersheffing en - nog vorig jaar - met het annuleren van de huurbevriezing. Maar een andere heffing, de winstbelasting VPB, wordt een steeds groter pijnpunt. Volgens de laatste cijfers van corporatiekoepel Aedes onttrekt de belasting, in combinatie met de Europese investeringsheffing ATAD, nu al meer dan een miljard euro per jaar aan investeringskracht van corporaties, en dat kan oplopen tot zo’n 2,5 miljard in 2029.

Erfpacht

Volgens de koepel van Amsterdamse corporaties, AFWC, worden de corporaties in de hoofdstad nog harder geraakt, met name doordat erfpacht nog meespeelt in de kosten. Verdooren: “Voor de corporaties in de regio Amsterdam loopt de belasting op tot 200 tot 250 miljoen euro per jaar. Maar iedere bespaarde euro betekent voor ons een veelvoud aan investeringskracht. Als we de VPB afschaffen kan dat leiden tot maximaal 6,5 miljard aan extra investeringen in de periode tot 2035. Als we uitgaan van de stichtingskosten van 280.000 euro per woning en alleen zouden investeren in nieuwe woningen, betekent dat 18.000 tot 22.500 extra woningen in Amsterdam, of het verduurzamen van 170.000 tot 210.000 woningen. Mits er voldoende locaties zijn en corporat

ies kunnen blijven lenen.”

Wat de corporaties met name dwarszit, is dat ze belastingen betalen die eigenlijk helemaal niet van toepassing zijn op non-profitorganisaties. Geld dat wordt verdiend met huur wordt immers weer geïnvesteerd in onderhoud of nieuwe woningen. “Een winstbelasting is gewoon raar. En hetzelfde geldt voor de ATAD, een maatregel die bedoelt is om belastingontduiking door multinationals tegen te gaan. Dat is totaal niet van toepassing op corporaties.”

Nieuw kabinet

Ook in de Tweede Kamer staat de slagkracht van corporaties inmiddels hoog op de agenda. Woonminister Keijzer erkent in antwoord op vragen inmiddels dat het investeringstekort - door haar ministerie geschat op 20 miljard tot 2035 - zal betekenen dat een deel van de prestatieafspraken niet uitgevoerd kan worden. “En er dus minder geïnvesteerd zal worden in nieuwbouw en verduurzaming.” Maar Keijzer schuift het probleem naar haar opvolger. “Het is aan een nieuw kabinet om keuzes te gaan maken hoe om te gaan met dit tekort.”

Deze week bleek dat de steun voor een afschaffing of in ieder geval forse verlaging van de vennootschapsbelasting ook onder de Kamerleden groot is. Linkse partijen willen dat al langer, maar tijdens het woondebat bleek deze week dat ook de PVV inmiddels voorstander is van afschaffing, op voorwaarde dat het bespaarde geld uitsluitend wordt gebruikt voor de bouw van nieuwe woningen. Maar de beoogde coalitiepartijen D66, CDA en VVD houden de kaarten vooralsnog voor de borst.

De landelijke corporatiekoepel Aedes heeft formateur Rianne Letschert in een brief gevraagd om de afschaffing van de VPB voor corporaties prominent op de onderhandelingsagenda te zetten.